Balıkesir İl Halk Kütüphanesi

15 Ocak 1901 yılında Karasi Sancağı Mutasarrıflarından ÖMER  Lİ BEY tarafından kurulmuş ve Eski Belediye Binası  (Şimdiki Kuvâ-yı Milliye Müzesi) bitişiğindeki Hacı Ali Camii avlusunda, o zamanın medrese odalarından birisinde, birkaç dolaplık küçük bir kütüphane olarak faaliyete geçmiştir.



Zamanla mevcut kitaplar okuyucuların büyük ilgisi nedeniyle ihtiyaca cevap vermemeye başlamış; bu durum karşısında Ömer Ali Bey, kütüphane için müstakil bir bina yaptırmak ve daha fazla sayıda kitap temin etmek amacıyla, şehrin ileri gelenleri ile görüşmüş ve yapılan çalışmalar sonunda kütüphane Evlere Ödünç Kitap Verme Servisi’nin günümüzde de hizmet verdiği binaya kavuşmuştur.

İl Halk Kütüphanesi, İl Özel İdare Müdürlüğü’ne ait Anafartalar caddesi üzerindeki binada 1938 yılından itibaren hizmet vermekte iken, kütüphane binası yerine iş hanı yapılacağından, Balıkesir İl Daimi Encümeni’nin 08 Temmuz 1987 gün ve 682 sayılı kararı gereğince, İl Özel İdare Müdürlüğü Hizmet Binası kompleksinde bulunan ve daha önceleri Karesi Vergi Dairesi olarak kullanılan bölüme taşınmıştır.

15 Ocak 1988 tarihinden, 08 Ocak 1994 tarihine kadar okuyucularına bu binada hizmet veren kütüphane, Eski Kuyumcular Mahallesi, Salih Tozan Caddesi’ndeki hizmet binasının da İl Genel Meclisi’nce İl Özel İdare Müdürlüğü İş Merkezi ve Hizmet Binası ÖZ MERKEZ olarak yapılmak üzere yıkılmasına karar verilmesi üzerine, 08 Ocak 1994 tarihinden itibaren boşaltılmaya başlanmış;

a) Bölge Cilt Atölyesi, İl Halk Kütüphanesi  Müdürlüğü’ne bağlı olarak hizmet vermekte olan Ece Amca Çocuk Kütüphanesi' nin alt katına;
b) Evlere Ödünç Kitap verme Servisi, daha önceleri de hizmet verdiği Hacı Ali Camii Bahçesi’nde bulunan mülkiyeti Vakıflar Bölge Müdürlüğü’ne ait hizmet binasına;
c) Lâtin Harfli Türkçe Eserler ile, İdari Büro’lar ise, Balıkesir Belediyesi  Encümeni’nin 12.10.1993 tarih ve 2773 sayılı kararı ile, İl Halk Kütüphanesi Müdürlüğü’nün yeni hizmet binası inşa edilinceye kadar geçici olarak kütüphaneye tahsis edilen, Bahçelievler Mahallesi Kıralı Sokak’ta bulunan mülkiyeti Balıkesir Belediyesi ‘ne ait yeni hizmet binasına;
d) Cilt birliği sağlanarak demirbaşa kaydedilen eski yıllara ait süreli yayınlar ile, Arapça ve Farsça Basma Eseler ve okuyucular tarafından sık aranmayan eski basımlı Türkçe eserler, Valilik Makamı’nın 18 Nisan 1994 gün ve 490-345 sayılı Onayları gereğince, yeni hizmet binasının yeterli olmaması nedeniyle, Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’ne bağlı Merkez Huzurevi Hizmet Binası’nın zemin katında bulunan 6 odaya taşınmış ve  her an hizmete sunulabilecek şekilde yerleştirilmiştir.

Belediye Başkanlığı’nca, Bahçelievler Mahallesi’nde ve Merkez Endüstri Meslek Lisesi yanında bulunan ve İl Halk Kütüphanesi olarak kullanılmak üzere tahsis edilen eski hizmet binası, biri 64 m2, diğeri 152 m2  alanında iki salondan ibarettir. Binada kalorifer tesisatı mevcut olmadığından, ısınma split klimalar ile gerçekleştirilmeye çalışılmıştır. Ancak, ısınma işi yeterli olmadığından, bilhassa soğuk kış aylarında gerek okuyucu ve gerekse çalışan personel açısından büyük güçlük çekilmiştir.

Bu yüzden  Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 07.04.2004 tarih ve 2004/26 sayılı kararı ile, Balıkesir İli Dinkçiler Mahallesi’nde bulunan ve Tapunun 41 Pafta, 480 Ada 23 Parsel Numarasında kayıtlı bulunan Tekel Yaprak Tütün İşletme Müdürlüğü Hizmet Binası, İl Halk Kütüphanesi olarak kullanılmak üzere Bakanlığımıza tahsis edilmiştir. Gerekli onarım ve değişiklikler tamamlandıktan sonra taşınma işlemine başlanılmıştır. İlk olarak Yazma ve Nadir Basma Eserler yeni hizmet binasına taşınarak yerleştirilmiş; İnternet Erişim Salonu hazırlanarak okuyucu hizmetine sunulur hale getirilmiştir. Bu arada Bürolar da yeni hizmet binasına taşınarak yerleştirilmiş ve kullanılmaya başlanmıştır. Okulların yaz tatiline girmesinden sonra ise, Türkçe ve Yabancı Dil Eserler ile, masa ve sandalyelerde yeni hizmet binasına taşınarak yerleştirilmiş ve bu suretle Balıkesir İl Halk Kütüphanesi yeni hizmet binasında okuyucularına hizmet vermeye başlamıştır. 

Mutasarrıf Ömer  li Bey tarafından, 107 yıl önce dönemin Osmanlı Padişahı Sultan II.Abdülhamid Han’dan izin alınmak suretiyle, “Hamidiye Kütüphanesi” adı ile kurulan kütüphane, 1908 yılından itibaren "Maarif Kütüphanesi”  ve 1922 yılından itibaren de “Vatan Kütüphanesi” adlarıyla anılmıştır. Kütüphanenin adı, VII. Milli Eğitim Şûrâsı kararlarına dayanılarak, 01 Haziran 1962 gün ve 262.1-3165 sayılı emirle de “İL HALK KÜTÜPHANESİ MÜDÜRLÜĞÜ” olarak değiştirilmiştir.

Balıkesir İl Halk Kütüphanesi, Balıkesir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ve Balıkesir Valiliği vasıtasıyla, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü'ne bağlı olarak faaliyet göstermektedir.

Bugün, Balıkesir İl Merkezi’nde, Balıkesir İl Halk Kütüphanesi Müdürlüğü’ne bağlı olarak faaliyet gösteren 3 Şube Halk ve 3 Çocuk Kütüphanesi mevcuttur. Bunlar; Armutalan, Pamukçu, Gaziosmanpaşa Şube Halk Kütüphaneleri ile; Altıeylül, Atatürk ve Ece Amca Çocuk Kütüphaneleridir. Personel ataması yapıldığında, Şamlı şube Halk kütüphanesi de okuyucu hizmetine açılacaktır.   

Kütüphanedeki yazma eserler toplamı 1284’dür. Bu eserlerin 1151’i Arapça, 107’si Türkçe, 25’i Farsça, 1’i de farklı bir dildedir.

Balıkesir İl Halk Kütüphanesi, Kültür ve Turizm Bakanlığınca yayınlanan 2006 Yılı Kültür Envanterindeki verilere göre “Mevcut kitap sayısı açısından”,  21 Haziran 1934 tarih ve 2527 Sayılı Basma Yazı ve Resimleri Derleme Kanunu” gereğince derleme nüshası alan Ankara Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi’nden sonra 72.236 adet kitap ile, 81 İl Halk Kütüphanesi arasında 2. sırada gelmektedir.

Yine  2006 Yılı Kültür Envanteri verilerine göre “İl Geneli” hesap edilerek yapılan sıralamada, Balıkesir İli 347.003 adet kitapla 81 İl arasında; İstanbul, Ankara, Konya, Nevşehir, Isparta ve İzmir İllerinden sonra 7.nci sırayı almıştır.

Kaynak: www.eskieserler.com