Geleneksel Çocuk Oyunları

Çocuk Oyunları el oyunları,topluluk halinde oynanan grup oyunları ve ip oyunları olarak üçe ayrılabilir.



El Oyunları: Genellikle iki kişi ile oynanan oyunlardır. İki oyuncu karşılıklı dururlar,elleri ve ayaklarıyla söyledikleri tekerlemenin ahengine uygun ritmik hareketler yaparlar. Her iki oyuncu da aynı hareketleri aynı anda yapıp,aynı tekerlemeyi söylerler. Oyunda geçerli bu ritmik hareketler bazen iki çocuğun sadece ellerini değişik şekillerde vurarak, bazense hem elleri hem de ayak hareketleriyle oynanmaktadır.

Hem el hem ayakla oynanan oyunlarda,bir birlerinin kollarına girip zıplaya zıplaya önce bir yana,sonra bir yana dönmeler yada önce birinin diğeri etrafında el şaklatarak dönmesi vb. şekiller göze çarpmaktadır.

Bu oyunlarda tekerlemelere ahenkli bir hava verilerek oyunun ritmi sağlanır. Tekerlemenin ahengini sağlamak için mısra sonları kafiyelidir. Oyun türlerinde ölçü olmadığı gibi mısra sayısı da tekerlemenin uzunluğuna kısalığına bağlıdır.

Oyun sözlerinde anlam aranmaz. Oyun sözleri çocukların rahatça söyleyebilecekleri sözlerden oluşur.

Tekerlemeler:

  • O mella nugetalla
    Uvva andır mandır matmazella
    Bir kuru kafa
    Koydum rafa
    Raftan aldım
    Tepsiye koydum
    Yemesiye tatlı
    Maymun suratlı
    İğde ağacı yarıldı
    Kralın kızı bayıldı
    Annesi geldi ayıldı
    Babası geldi bayıldı.

  • Demir kapı aralık
    Kızlar beş bin dolarlık
    Erkekleri sorarsan
    Fıçıdan çıkmış pis balık

  • -Adınız
    -Mualla
    -Ah ne ala Mualla
    -Yaşınız
    -Onbeş
    -Tam Bana göre bir eş .Eviniz?
    -Köşebeşı
    -Tam bizim kinin yanıbaşı. Ne yersiniz?
    -Fındık ,fıstık,dondurma
    -Biraz da bana verir misiniz?
    -Pışııık !

  • Annem babam
    Minareden su çeker su çeker
    Halka da boynumdan geçer
    Halka da boynumdan geçer

  • Çantamı taktım koluma
    Çıktım asfalt yoluna
    Ben subayı beklerken
    Çöpçü girdi koluma

  • Ayakkabım toz atar
    Çöpçü bana göz atar
    Gözün kör olsun çöpçü
    Elalem bize bakar

Grupça Oynanan Oyunlar:

İlde grupça oynanan çocuk oyunlarından birkaçı şunlardır:

  • Grup halinde toplanan çocuklar önce bir ebe seçerler. Bir yuvarlar oluşturulur. Ebe çocuklardan oluşan halkanın etrafında koşar adımlarla dolaşırken bir taraftanda hep bir ağızdan oyunun sözlerini tekrarlarlar:

    Arabistan buğdayları
    Seçtiğini biçerler
    Ebe etrafında döndüğü halkadan her hangi bir arkadaşının omuzundan tutarak :
    Kız seni almaya geldim,
    Halini sormaya geldim
    Bundan sonra çık dışarı

    Diyerek arkadaşını halkadan çıkarır,arkasına alır. Ebeye takılan oyuncu da ebeyle beraber koşar adımla halkanın etrafında dönmeye başlar. Bir yandan da oyunun sözlerini söylemeye devam ederler:

    Bir kızım oldu hah hah hah
    Bir kızım oldu hah hah hah

    Ebe yanına aldığı oyuncuyla en başından başlayarak aynı şeyleri tekrarlarlar. Böylece ebenin arkasına aldığı oyuncu sayısı her seferinde artar. Halkada bir kişi kalıncaya kadar oyuncular ebenin arkasına eklenerek devam eder. Bir kişi kaldığında oyun biter ve geri kalan bir kişi de tekrar başlayacak oyun için ebe seçilmiş olur.

  • Oyuncular eşit sayıda gruba ayrılırlar. Sayışarak veya alışarak (Ebe grubu belirlemek için tekerleme veya küçük ayak oyunlarının kullanılması) ebe olan grubu belirlerler.

    Oyun için bir yer seçilir. Sınırları çizilir. Ebe gruptan bir kişi bekçi seçilerek oyun yerinde bırakılır. İki gruptan ebe olmayan gruptaki oyuncular kaçarlar. Diğer grubunu oyuncuları da onları yakalamaya çalışırlar. Bu arada oyuncular grup arkadaşlarını bilmek zorundadır. Ayrıca hızlı koşanlar da bu oyunda avantajlıdır. Yakalanan oyuncular getirilip oyun yerine,bekçinin gözetimine bırakılır. Grup arkadaşları da yakalanan oyuncuları kurtarabilmek için bekçiye ve ebe oyunculara yakalanmadan gelip yakalanmış arkadaşlarından birine temas edip “ Ceryan” demesi gerekmektedir. Bekçinin diğer oyuncuları yakalanmış oyunculara yaklaştırmaması gerekmektedir. Oyun, ebe oyuncuları diğer oyuncuları hepsini yakalayıp oyun yerine getirmesiyle sona erer. Bu kez hiç sayışmadan diğer grup ebe olur.

  • Eşit oyuncuya sahip iki grup oluşturulur. Birinci grup kendi aralarında hepsi birer takma isim bulurlar. Yan yana sıralanırlar. Aynı şekilde diğer grupta yan yana sıralanır. İki grup karşılıklı dururlar. Birinci grubun başı seke seke diğer grubun başına gider. Aralarında ahenkli bir şekilde şu konuşmalar geçer.

    -Seke seke ben geldim
    -Şıngırdaklım hoş geldin
    -Bey babamın tabakası kalmış,onu almaya geldim.
    -Beğen de beğendiğini al.

    Daha sonra birinci grubun baş oyuncusu diğer grubun oyuncularının arkasından dolaşarak bir oyuncunun gözlerini kapatır. Grubundaki oyunculardan birinin takma ismini söyleyerek çağırır. Çağırılan oyuncu gözleri kapalı oyuncunun yani ebenin alnına- kim olduğunu belli etmeden – vurup yerine döner. Ebenin gözleri açılır ve kimin vurduğu sorulur. Kimin vurduğunu bilirse o oyuncu ebe oyuncunun grubuna geçer. Bilemezse ebe oyuncu karşı gruba geçer.

    Oyun karşılıklı gidip gelmelerle devam eder.

İp Oyunları:

Diğer oyunların yanı sıra ip atlama da çocukların özellikle kız çocuklarının en çok sevdikleri oyunlar arasında yer almaktadır. İki katlı ve tek katlı olarak sallanan iplerle atlanan ip oyunları vardır. Bir yandan ip atlanırken diğer yandan da bazı tekerlemeler söyleyerek oyun renklendirilir. İşte özellikle ip atlarken kullanılan tekerlemelerden bazıları şunlardır;

  • Lelali Belkıs
    İçeriye gel kız
    İpten tut
    Dışarıya çık kız

  • Şirin baba gir
    İçeriye gir
    Gargamel geliyor
    Dışarıya çık

  • Arabi Arabi
    Döner dolabi
    Kızlar giyer
    Naylon çorabi
    Erkekler içer
    Raki şarabi
    Arabi Arabi
    Döner dolabi

  • Şu karşı ki dağlar
    İçin için ağlar
    Annesi ölmüş
    Onun için ağlar
    Şu karşıya bak
    Otur da kalk
    Sigaranı yak
    Keyfine bak
    Denizde dalga
    Hoş geldin abla
    Mendili salla
    ----- kere hopla

  • Balkondan atla
    Maydanoz topla
    Kız ben sana ne dedim
    Ağzını topla
    Kızın adı Neşe
    Saat geldi beşe
    Haydi gidelim dansa
    Orda yersin pasta

  • Çi çi çikolata
    Hani bana limonata
    Limonata bitti
    Hanım kız gitti
    Nereye gitti
    İstanbul’a gitti
    İstanbul’da ne yapacak
    Terlik pabuç alacak
    Terlik pabucu napacak
    Düğünlerde şıngır mıngır giyecek.

  • Aydede aydede
    Senin evin nerede
    Şahin tepede
    Karın napıyor
    Yemek yapıyor
    Kızın napıyor
    Dikiş dikiyor
    Oğlun napıyor
    Köpek bakıyor
    Hav hav hav